Kısa cevap: Türk vatandaşıyla evli yabancı, eşlerden birinin yerleşim yerindeki veya son altı aydır birlikte oturdukları yerdeki aile mahkemesinde (ör. Alanya Aile Mahkemesi) boşanma davası açabilir. Eşler Türkiye'de yaşıyorsa genellikle Türk hukuku uygulanır. Boşanmayla aile ikamet izninin dayanağı ortadan kalkar; en az üç yıl aile ikamet izniyle kalan yabancı kısa dönem ikamet iznine geçebilir.
Son güncelleme: 13 Ekim 2026.
Bu yazı, Türk vatandaşı eşinden boşanmak isteyen yabancı eşin özel sorularına odaklanır. Genel çerçeve için Türkiye'de yabancı ile evlilik ve boşanma, yabancı boşanma kararlarının tanınması için yabancılar için boşanma ve tanıma yazılarımıza bakabilirsiniz.
Hangi mahkeme yetkilidir?
Türk Medeni Kanunu (TMK) m.168'e göre yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Aile Manavgat, Side veya Gazipaşa'da yaşadıysa o yer mahkemesi de yetkili olabilir (bkz. Manavgat avukat, Gazipaşa avukat). Eşler yurt dışında yaşıyorsa, Türk vatandaşı eş MÖHUK m.41 uyarınca Türk mahkemesine başvurabilir. Yargılama Türkçe yürür; gerektiğinde tercüman katılır.
Hangi hukuk uygulanır?
MÖHUK m.14'e göre boşanmaya eşlerin müşterek millî hukuku, farklı vatandaşlıkta olmaları hâlinde müşterek mutad mesken hukuku, o da yoksa Türk hukuku uygulanır. Alanya'da yaşayan Türk–Rus çift için sonuç genellikle Türk hukukudur. Yoksulluk nafakası ve velayet de aynı hukuka tabidir; geçici tedbirlere Türk hukuku uygulanır. Yabancı eş Türk vatandaşlığını da kazanmışsa m.4 uyarınca Türk hukuku esas alınır.
Anlaşmalı mı, çekişmeli mi?
TMK m.166/3'e göre anlaşmalı boşanma için evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı, eşler birlikte başvurmalı veya biri diğerinin davasını kabul etmeli; hâkim tarafları bizzat dinlemeli ve malî sonuçlar ile çocuklara ilişkin düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Yurt dışındaki yabancı eşin duruşmaya gelmesi bu nedenle gereklidir. Anlaşma yoksa dava, evlilik birliğinin temelinden sarsılması (m.166/1) veya özel sebeplerle (m.161–165) çekişmeli olarak görülür.
| Ölçüt | Anlaşmalı | Çekişmeli |
|---|---|---|
| Dayanak | TMK m.166/3 | TMK m.161–166/1 |
| Asgari evlilik süresi | 1 yıl | Yok |
| Duruşma | Genellikle tek duruşma; iki eş bizzat | Birden çok duruşma, tanık ve delil |
| Yaklaşık süre | Genellikle birkaç hafta ile birkaç ay | Çoğu zaman bir yıldan uzun; kanun yoluyla daha uzun |
| Belgeler | Ortak dilekçe, imzalı protokol, tercümeli pasaport, evlilik ve çocuk kayıtları | Dava dilekçesi, deliller, tercümeli pasaport |
Mal paylaşımı nasıl olur?
MÖHUK m.15'e göre seçim yoksa evlenme anındaki müşterek millî hukuk, sonra müşterek mutad mesken hukuku, sonra Türk hukuku uygulanır; taşınmazların tasfiyesinde ise taşınmazın bulunduğu ülke hukuku esastır. Alanya'daki daire için bu Türk hukukudur. Yasal rejim edinilmiş mallara katılmadır (TMK m.202, 218–220); her eş diğerinin artık değerinin yarısına hak kazanır (m.236) ve rejim dava tarihinden geçerli olarak sona erer (m.225). Tapuda tek eş adına kayıtlı olmak tek başına belirleyici değildir; satın alma tarihi ve paranın kaynağı önemlidir.
Boşanma aile ikamet iznini nasıl etkiler?
Aile ikamet izni YUKK m.34'e göre her defasında en fazla üç yıl verilir. Boşanmayla şartlar ortadan kalkar ve izin m.36 uyarınca iptal edilebilir veya uzatılmaz. Geçiş seçenekleri:
- En az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış olmak kaydıyla boşanma hâlinde kısa dönem ikamet izni (m.34/6);
- Aile içi şiddet mağduriyeti mahkeme kararıyla sabitse üç yıl şartı aranmaz (m.34/6);
- Üç yıl aile ikamet izniyle kalan reşit yabancı, talebiyle kısa dönem izne geçebilir (m.34/5).
Gerekli belgeler için e-ikamet.goc.gov.tr kısa dönem belge listesine bakınız. Üç yıl dolmamışsa taşınmaz, çalışma veya öğrenci gibi başka bir dayanak gerekir; seçenekler için ikamet izni türleri yazımıza ve vatandaşlık ve oturma izni sayfamıza bakabilirsiniz.
Vatandaşlık başvurusu sürerken boşanma ne olur?
5901 sayılı Kanun m.16, en az üç yıldır evli olmayı ve evliliğin devam etmesini arar; başvurudan sonra yalnızca Türk vatandaşı eşin ölümü istisna tutulmuştur. Bu nedenle karar öncesi boşanmada başvuru genellikle sonuçsuz kalır. Kazanılmış vatandaşlığı boşanma tek başına ortadan kaldırmaz; ancak yalan beyan veya önemli hususların gizlenmesi hâlinde m.31 uyarınca iptal söz konusu olabilir. Diğer yollar için yabancılar için Türk vatandaşlığı yazısına bakınız.
Çocuklar ve Rusya'da tanınma
Türk vatandaşı ana veya babadan evlilik içinde doğan çocuk Türk vatandaşıdır (5901 s. K. m.7). Velayet çocuğun yararına göre belirlenir, velayet verilmeyen eş giderlere gücü oranında katılır (TMK m.182). Kesinleşmiş Türk kararının Rusya'da kullanılması için apostil (her iki ülke 1961 Apostil Sözleşmesi'ne taraftır) ve tercüme gerekir; Rus hukukunda yurt dışında usulüne uygun verilen boşanma kararları kural olarak geçerli sayılır, işlemler konsolosluktan teyit edilmelidir.
Ayrıntılar için aile hukuku sayfamıza; Antalya'da iseniz Antalya yabancılar avukatı sayfasına bakabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Rusya'da kıyılan nikâh için Türkiye'de boşanılabilir mi?
Evet; eşlerden biri Türkiye'de yaşıyorsa TMK m.168'e göre Türk mahkemesi yetkilidir. Evliliğin Türk nüfusuna tescil edilmemiş olması ayrıca ele alınmalıdır.
Yabancı eşin duruşmaya gelmesi şart mı?
Anlaşmalı boşanmada evet; hâkim iki eşi bizzat dinler. Çekişmeli davada vekil temsil edebilir.
İkamet iznim boşanınca hemen iptal olur mu?
Dayanak ortadan kalkar ve izin iptal edilebilir. Üç yıl şartını sağlıyorsanız kısa dönem izne başvurabilirsiniz; aksi hâlde başka bir dayanak bulunmalıdır.
Tapu eşim adına; hak iddia edebilir miyim?
Evlilik içinde edinilen gelirlerle alınan taşınmaz genellikle edinilmiş maldır ve artık değerin yarısı talep edilebilir; sonuç paranın kaynağına bağlıdır.
Ayrıca bakınız: Yabancılar için Türkiye'de nafaka ve velayet
Bu yazı 13 Ekim 2026 itibarıyla genel bilgi amaçlıdır; bireysel hukuki danışmanlık değildir. İkamet izni şartları ve belge listeleri değişebilir; başvuru anında e-ikamet.goc.gov.tr üzerinden teyit edilmelidir.
Rufina Taştan Hukuk Bürosu — Alanya avukat: Türkçe, Rusça ve İngilizce hukuki danışmanlık.
